Cũng như sau các cuộc phẫu thuật chỉnh hình khác thì sau phẫu thuật dây chằng chéo trước, người bệnh cần phải trải qua giai đoạn quan trọng là phục hồi sau phẫu thuật dây chằng chéo trước. Tùy theo tính chất tổn thương của dây chằng, tùy theo kỹ thuật mổ và chất liệu mảnh ghép được sử dụng mà mỗi bệnh nhân sau phẫu thuật dây chằng chéo trước có những bài tập tương đối khác nhau. Tuy nhiên, qui trình luyện tập đều dựa trên những nguyên tắc chung, qua từng giai đoạn sau đây.
Phẫu thuật dây chằng chéo trước có sự phát triển tương đối mạnh mẽ và về mặt kỹ thuật phẫu thuật đã đạt được những tiến bộ nhất định có thể coi như hoàn hảo với các sai sót và sơ xuất do kỹ thuật ở mức độ tối thiểu. Tuy nhiên, sự thành công chung của việc điều trị đứt dây chằng chéo trước trước không chỉ có phẫu thuật mà đòi hỏi việc phục hồi sau phẫu thuật dây chằng chéo trước là rất quan trọng, đây chính là yếu tố để thấy được sự khác biệt trong điều trị.
Lý tưởng nhất là bệnh nhân được điều trị phục hồi chức năng tại 1 cơ sở chuyên khoa phục hồi chức năng có kinh nghiệm về phục hồi sau phẫu thuật dây chằng chéo trước, điều này có thể giúp cho bệnh nhân rút ngắn được thời gian điều trị của các giai đoạn và có thể sớm trở lại với vận động thể thao yêu thích của mình.
Mục lục bài viết
NGUYÊN TẮC ĐIỀU TRỊ VÀ PHỤC HỒI SAU PHẪU THUẬT DÂY CHẰNG CHÉO TRƯỚC
Phẫu thuật dây chằng chéo trước cho phép người bệnh tập phục hồi sau phẫu thuật dây chằng chéo trước sớm sau phẫu thuật, khớp gối nhanh chóng lấy lại được,sức cơ hồi phục, đồng thời tránh teo cơ đùi.
CÁC PHƯƠNG PHÁP VÀ KỸ THUẬT PHỤC HỒI SAU PHẪU THUẬT DÂY CHẰNG CHÉO TRƯỚC
* Sau bài tập này, Bác sĩ điều trị sẽ tiếp tục hướng dẫn người bệnh các bài tập phục hồi sau phẫu thuật dây chằng chéo trước tiếp theo từ tuần thứ 2 cho đến 06 – 09 tháng sau phẫu thuật.
Giai đoạn I: từ tuần 0- tuần thứ 2 sau mổ
– Mang nẹp bất động gối tư thế duỗi cả khi nằm ngủ.
– Hàng ngày tháo nẹp, tập gấp duỗi gối thụ động, biên độ tăng dần (duỗi hết gối, gấp tối đa có thể đến 90 độ, ngày 3-4 lần).
– Lúc đầu tập thụ động, sau tập chủ động hoặc chủ động có hỗ trợ.
– Tập gồng cơ đùi, cơ cẳng chân trong nẹp
– Tập nâng bổng chân có nẹp khỏi mặt giường, dạng, khép chân.
– Đi lại bằng hai nạng, tỳ một phần trọng lượng cơ thể, trong tư thế chân đặt nẹp duỗi gối tối đa.
– Băng chun, chườm đá vùng gối trong những ngày đầu sau mổ.
– Đặt nẹp bất động gối tư thế duỗi khi ngủ.
Mục đích của giai đoạn này
– Gối duỗi hết, gấp đến 90 độ.
– Cơ tứ đầu khỏe.
– Tập được dáng đi bình thường.
Giai đoạn II: từ tuần thứ 3- 4
– Tiếp tục gấp gối tăng dần, đạt 120 độ ở tuần thứ 4.
– Tập cơ tứ đầu và cơ gân khoeo (nếu còn): Tập gấp, duỗi gối chủ động có sức cản.
– Tập đạp xe tại chỗ.
– Đi lại bằng nạng, có thể tỳ hoàn toàn trọng lượng cơ thể trên chân mổ (vẫn đặt nẹp, duỗi thẳng gối khi tỳ chân).
Mục đích của giai đoạn này:
– Biên độ gối đạt 120 độ.
– Đứng được trên chân mổ với toàn bộ trọng lượng cơ thế, đi lại được khi không dùng nạng, không tập tễnh.
Giai đoạn III: từ 5-6 tuần
– Bỏ nẹp gối.
– Tiếp tục tập tăng biên độ gối, đến tuần thứ 6 phải gấp hết gối.
– Tập nhún đùi (xuống tấn) trong giới hạn khớp gối duỗi dần từ 90-40 độ và ngược lại.
– Tập bước lên xuống cầu thang ít bậc.
– Tập nâng đùi có bao cát khi gối gấp 90 độ, tăng dần trọng lượng.
– Tập bơi.
Giai đọan IV: tuần thứ 7-10
– Tiếp tục các bài tập như trên, tăng dần cường độ.
– Chạy bước nhỏ trên đường phẳng, chạy tới và lùi.
Giai đoạn V: từ tuần thứ 11-20
– Tiếp tục tăng cường các bài tập như trên.
– Tập chạy tăng tốc độ dần, chạy ngang, bước lên xuống cầu thang nhiều bậc, tập đứng tấn lâu hơn.
Giai đoạn VI: từ tháng thứ 5-6
– Bắt đầu chơi các môn thể thao nhẹ.
Sau 6 tháng, có thể trở lại thi đấu khi:
– Cơ gân khoeo (nếu còn) đạt sức khỏe > 90% bình thường.
– Cơ tứ đầu phải đạt được sức khỏe > 85% bình thường.
– Không thi đấu với cường độ cao ngay lập tức. Nên có sự theo dõi, giám sát và tư vấn của bác sỹ điều trị. Nếu có vấn đề bất thường nên ngừng ngay và đi tái khám.
LƯU Ý CHUNG KHI PHỤC HỒI SAU PHẪU THUẬT DÂY CHẰNG CHÉO TRƯỚC
– Thời gian cần để hình thành các mạch máu nuôi mảnh ghép là khoảng 6-8 tuần.
– Bài tập dành cho bệnh nhân tập trong tuần đầu tiên sau phẫu thuật tạo hình dây chằng chéo trước bằng gân hamstring có hoặc không có cắt sụn chêm kèm theo.
– Thời gian đeo nẹp hoặc dùng nạng tùy theo yêu cầu điều trị của Bác sĩ.
– Thời gian phục hồi chức năng sau phẫu thuật có thể kéo dài từ 3 đến 9 tháng.
MỤC TIÊU ĐẠT ĐƯỢC KHI PHỤC HỒI SAU PHẪU THUẬT DÂY CHẰNG CHÉO TRƯỚC
– Bảo vệ mảnh ghép sống chắc, khỏe và giữ vững khớp gối.
– Kiểm soát tình trạng viêm.
– Duỗi gối phải tối đa.
– Hướng dẫn bệnh nhân về quy trình tập luyện
CÁC ĐIỀU TRỊ KHÁC KHI PHỤC HỒI SAU PHẪU THUẬT DÂY CHẰNG CHÉO TRƯỚC
– Điều trị: Thuốc giảm đau chống viêm chống phù nề tăng cường.
– Vật lý trị liệu: vi sóng, điện phân thuốc, điện xung từ tuần thứ 2 sau phẫu thuật tại các trung tâm vật lí trị liệu.
– Điều trị hỗ trợ: bằng các dụng cụ nạng, gậy, chun, tạ.
Hy vọng bài viết trên sẽ giúp các bạn biết thêm về tập phục hồi sau phẫu thuật dây chằng chéo trước. Tuy nhiên, bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ tại các phòng khám chuyên khoa chấn thương chỉnh hình các bệnh viện uy tín để được tư vấn phương pháp điều trị phù hợp.
Đăng Ký Kênh Youtube Để Theo Dõi Video Chia Sẽ BS. Dũng